Pytania i odpowiedzi

Referendum aborcyjne w pytaniach i odpowiedziach

Pytanie: Na czym polega referendum?

Odpowiedź: Referendum polega na udzieleniu na karcie do głosowania pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi na postawione pytanie albo pytania lub na dokonaniu wyboru między zaproponowanymi wariantami. Istotą referendum aborcyjnego będzie więc wybór między wariantem pierwszym, który zakłada utrzymanie obecnego stanu prawnego, oraz wariantem drugim, który postuluje poszerzenie możliwości przerywania ciąży o sytuację, w której ciąża nie trwa dłużej niż 12 tygodni, a kobieta podejmie samodzielną decyzją o jej zakończeniu.

Pytanie: Co może być przedmiotem referendum?

Odpowiedź: Przedmiotem referendum zgodnie z ustawą o referendum ogólnokrajowym może być sprawa o szczególnym znaczeniu dla państwa. Oznacza to, że referendum może dotyczyć każdej kwestii, która nadaje się do rozstrzygnięcia przez organy państwa (np. Sejm i Senat) i jest uznawana za istotną dla całego społeczeństwa.

Pytanie: Dlaczego nieprawdziwy jest pogląd, że sprawy dotyczące aborcji nie mogą być przedmiotem referendum?

Odpowiedź: Zgodnie z ustawą o referendum ogólnokrajowym przedmiotem referendum może być sprawa o szczególnym znaczeniu dla państwa. Do takich spraw można zaliczyć warunki przerywania ciąży. Jest to bowiem kwestia istotna dla każdego obywatela, co potwierdza duże społeczne zainteresowanie tym problemem. Obowiązujące przepisy – zarówno ustawy o referendum ogólnokrajowym, jak i Konstytucji – nie ograniczają możliwości przeprowadzenia referendum w sprawach, które związane są z wolnościami i prawami człowieka i obywatela. Nie ma więc jakichkolwiek przeszkód w zorganizowaniu i przeprowadzeniu referendum dotyczącego prawnej regulacji aborcji. W państwie demokratycznym obywatele wyrażają swoją wolę dotyczącą sposobu rozstrzygania różnych spraw publicznych albo pośrednio (za pośrednictwem swoich przedstawicieli, np. posłów i senatorów), albo – bezpośrednio (w drodze referendum). Skoro więc dopuszczalność aborcji może być przedmiotem ustawy, to również można w tej sprawie przeprowadzić referendum.

Pytanie: Kto zarządza referendum?

Odpowiedź: Z inicjatywy grupy obywateli referendum zarządza Sejm w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością głosów (50% + 1 głos za) w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Zakładając więc, że w trakcie głosowania nad uchwałą w sprawie zarządzenia referendum obecni byliby wszyscy posłowie, do jej podjęcia niezbędna byłaby większość 231 posłów.

Pytanie: Ile podpisów należy zebrać, żeby skutecznie złożyć inicjatywę przeprowadzenia referendum?

Odpowiedź: Warunkiem skutecznego złożenia wniosku o przeprowadzenie referendum jest przedłożenie 500 tysięcy podpisów osób mających prawo udziału w referendum, czyli takich, które ukończyły 18 rok życia i mają obywatelstwo polskie, a jednocześnie – nie zostały pozbawione praw wyborczych.

Pytanie: Czy istnieje termin na zbieranie podpisów w celu skutecznego złożenia inicjatywy przeprowadzenia referendum?

Odpowiedź: Nie. W świetle obowiązujących przepisów nie istnieje termin, w trakcie którego należy zebrać niezbędną liczbę podpisów pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum. Podpisy możemy więc zbierać nawet przez rok lub dłużej. Chcemy je jednak zebrać jak najszybciej.

Pytanie: Kiedy referendum jest wiążące?

Odpowiedź: Wynik referendum jest wiążący, jeżeli wzięła w nim udział więcej niż połowa uprawnionych do głosowania. Nie jest to jednak wystarczające, by referendum doprowadziło do zmiany prawa. Rozstrzygnięcie w referendum następuje bowiem, jeśli na jeden z zaproponowanych wariantów rozwiązań w sprawie poddanej pod referendum oddano najwięcej ważnych głosów. Referendum aborcyjne będzie więc wiążące, pod warunkiem, że frekwencja w nim wyniesie 50% i jeden głos, a rozstrzygnięcie nastąpi w nim wówczas, gdy najwięcej ważnych głosów padnie na wariant postulujący liberalizację warunków przerywania ciąży albo pozostawienie dotychczas obowiązujących regulacji.

Pytanie: Jaki skutek ma wynik ważnego, wiążącego referendum?

Odpowiedź: W przypadku, w którym referendum jest ważne i wiążące, w terminie 60 dni od ogłoszenia uchwały Sądu Najwyższego o ważności referendum w Dzienniku Ustaw właściwy organ państwowy podejmuje czynności w celu realizacji jego wyniku. W przypadku więc, w którym referendum aborcyjne byłoby ważne i wiążące, a rozwiązanie proponowane przez jego organizatorów uzyskałoby większość, w ciągu 60 dni od ogłoszenia stwierdzającej to uchwały Sądu Najwyższego Sejm powinien rozpocząć procedowanie ustawy zmierzającej do poszerzenia dopuszczalności przerywania ciąży. 

Pytanie: Czy aborcja jest prawem człowieka? 

Odpowiedź: Prawo do przerywania ciąży na życzenie nie jest prawem człowieka. Takiego uprawnienia nie przewidują jakiekolwiek akty prawa międzynarodowego deklarujące poszczególne uprawnienia przysługujące każdemu człowiekowi, jak również – Konstytucja RP. Nie sposób również powiązać tego prawa z innymi prawami człowieka, np. prawem do życia czy prawem do prywatności. W świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka natomiast z wymienionych uprawnień wynika prawo do integralności ciała i ochrony zdrowia, których konsekwencją z kolei jest przyjęcie, że bezpośredni związek ze sferą praw człowieka ma możliwość przerywania ciąży w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia matki (prawo do życia), jak również – powstania ciąży w wyniku zgwałcenia (prawo do prywatności).

Pytanie: Dlaczego sprawy dotyczące aborcji nie mogą być przedmiotem europejskiej inicjatywy obywatelskiej?

Odpowiedź: W świetle prawa Unii Europejskiej sensem europejskiej inicjatywy obywatelskiej jest przedstawienie Komisji Europejskiej żądania podjęcia przez nią działań zmierzających do wydania aktu prawnego przez organy Unii Europejskiej. Oznacza to w szczególności, że europejska inicjatywa obywatelska może dotyczyć tylko tych kwestii, które mieszczą się w kompetencjach Unii Europejskiej i jej organów. Tymczasem w świetle obowiązującego prawa rozwiązania dotyczące aborcji nie leżą w sferze działania Unii Europejskiej i jej organów. W przypadku więc, gdyby do Komisji Europejskiej skierowana została europejska inicjatywa obywatelska w sprawach dotyczących przerywania ciąży, Komisja nie mogłaby podjąć jakichkolwiek działań zmierzających do jej uwzględnienia. Wysiłek obywateli i obywatelek związany ze zbieraniem podpisów pod takim projektem jest więc z góry skazany na niepowodzenie.

czytaj dalej...
adminReferendum aborcyjne w pytaniach i odpowiedziach